Aby zrozumieć, jak Margaret została sprzedana własnemu wujowi, trzeba zrozumieć machinę, która ją wydała na świat. Ród Habsburgów rządził Europą przez 600 lat. W szczytowym okresie swojej potęgi władali Hiszpanią, Świętym Cesarstwem Rzymskim, Niderlandami Hiszpańskimi, znaczną częścią Włoch oraz całymi imperiami kolonialnymi w obu Amerykach i na Filipinach. Zbudowali tę ogromną potęgę nie dzięki stali podbojów, ale dzięki strategii sypialni. Ich motto wyrażało to jasno:
„Bella gerant alii, tu felix Austria nube.”
(Niech inni prowadzą wojnę. Ty, szczęśliwa Austrio, wyjdź za mąż.)
Każda panna młoda była traktatem. Każde dziecko było klauzulą łączącą dwa królestwa więzami krwi. Ale Habsburgowie stanęli przed problemem arytmetycznym. Gdyby każde małżeństwo musiało być zawarte z osobą o równej pozycji dynastycznej, a rodziny o takiej pozycji w całej Europie można by policzyć na palcach dwóch rąk, w końcu zabrakłoby obcych. Habsburgowie mogli poślubić Francuzkę, Portugalkę lub Anglikę, albo mogli poślubić siebie nawzajem. Wybierali się nawzajem z częstotliwością, która sprawiła, że ich dynastia stała się największym niezamierzonym eksperymentem genetycznym w historii ludzkości.
W 1556 roku rodzina podzieliła się na dwie gałęzie: hiszpańskich Habsburgów i austriackich Habsburgów. Przez następne 150 lat te dwie gałęzie przekazywały sobie dzieci przez to samo wąskie gardło genetyczne. Wuj do siostrzenicy, kuzyn do kuzyna – otrzymywali dyspensę za dyspensą papieską, legalizującą związki, które sam Kościół uznawał za kazirodcze. Ponad 80% małżeństw hiszpańskich Habsburgów było zawieranych między krewnymi. Dziewięciu z jedenastu królów wstąpiło na tron poprzez związki, które według współczesnych standardów zostałyby uznane za kazirodcze. Dyspensy te kosztowały znaczny kapitał polityczny, ale zawsze były przyznawane, ponieważ Habsburgowie byli najpotężniejszymi protektorami Kościoła katolickiego.
Współczynnik inbredu opowiada tę historię zimnymi, twardymi liczbami. Mierzy on prawdopodobieństwo, że dana osoba odziedziczy dwie identyczne kopie genu od tego samego przodka. Filip I, założyciel dynastii w Hiszpanii, miał współczynnik 0,025, mniej więcej równoważny kuzynom drugiego stopnia. Kiedy dwa pokolenia później dotrzesz do Filipa II, liczba ta wzrosła do 0,218. Małgorzata Teresa utrzymywała się na poziomie około 0,20. Jej brat, Karol II, osiągnął 0,254 — liczbę wyższą niż potomstwo biologicznego rodzeństwa. Ta liczba zasługuje na chwilę refleksji: Karol był bardziej wsobny niż dziecko z kazirodczego związku pełnego rodzeństwa. Nie dlatego, że jego rodzice byli rodzeństwem, ale dlatego, że pokolenia kuzynów i wujków-siostrzenic układały tych samych przodków jeden na drugim, aż matematyka biologii po prostu się zawaliła.
Rodzice Małgorzaty byli ofiarą tego upadku. W 1646 roku Baltazar Karol, jedyny żyjący syn króla Filipa IV Hiszpanii, zmarł na ospę w wieku szesnastu lat. Filip miał czterdzieści jeden lat, był wdowcem, bezdzietnym i przerażonym. Jego zmarły syn był zaręczony z czternastoletnią dziewczyną o imieniu Mariana Austriaczka. Mariana była siostrzenicą Filipa, córką siostry Filipa. Rozwiązanie Filipa było zarówno skuteczne, jak i odpychające: sam poślubił narzeczoną swojego zmarłego syna. Dziewczyna, która miała być jego synową, została jego żoną. Miał czterdzieści cztery lata, a ona czternaście.
„Wujku” – tak go nazywała przed ślubem.
„Wasza Wysokość” – tak go później nazwała.
Filip i Mariana mieli pięcioro dzieci. Troje zmarło w niemowlęctwie. Dwoje, które przeżyły, to Małgorzata Teresa, urodzona 12 lipca 1651 r. i Karol, urodzony 6 listopada 1661 r. Dziesięcioletnia różnica między ocalałymi dziećmi opowiada historię liczby ciał pomiędzy nimi. Filip Prospero, rozpaczliwie oczekiwany męski następca tronu urodzony w 1657 r., był chorowity od urodzenia, cierpiał na drgawki i gorączkę, zanim zmarł w wieku trzech lat. Filip pisał o tym chłopcu stale w swoich listach, a jego śmierć była jedną z wyczerpujących agonii życia króla. Małgorzata Maria i Maria Ambrozja obie zmarły przy urodzeniu. Niemowlę po niemowlęciu było tracone. Filip spłodził od trzynastu do piętnastu prawowitych dzieci w obu swoich małżeństwach. Tylko dwoje dożyło funkcjonalnej dorosłości. Wskaźnik śmiertelności niemowląt wśród hiszpańskich Habsburgów wynosił około 30% tylko w pierwszym roku i 50% w wieku dziesięciu lat. Dla porównania, przeciętne hiszpańskie rodziny wiejskie – ludzie z gorszym odżywianiem i bez lekarzy – miały wskaźnik śmiertelności na poziomie około 20%. Najbogatsze dzieci w Europie umierały półtora raza częściej niż dzieci chłopskie, ponieważ żaden majątek nie był w stanie zrekompensować zepsutego genomu.
Małgorzata Teresa, wbrew przeciwnościom, była stosunkowo zdrowa. Dorastała w Królewskim Alkazarze w Madrycie, rozległym pałacu-twierdzy, który był siedzibą hiszpańskiej władzy i centrum najbardziej dusznych rytuałów w Europie. Otoczona przez swoje „meninas” (druhny), krasnoludki i psy, nosiła miniaturowe wersje dworskich sukni dla dorosłych – sztywne gorsety i szerokie spódnice „guardainfante” podtrzymywane przez krynoliny. Nie wolno jej było biegać. Była na widoku od chwili, gdy tylko nauczyła się stać. Hiszpański dwór miał zasady dotyczące wszystkiego: kto może siedzieć w obecności królowej, kto może mówić pierwszy i ile dokładnie kroków do tyłu robi się, wychodząc z pokoju. Małgorzata nauczyła się poruszać w tej bezwietrznej maszynerii tak, jak złota rybka porusza się w szkle. Filip nazywał ją „moją radością”; Mariana nazywała ją „małym aniołkiem”. W rodzinie, w której zdrowe dzieci stawały się cudem, niemowlę, które mogło chodzić i mówić bez trudu, było skarbem – tym, który już postanowili wydać.
Zaręczyny z Leopoldem przebiegały z biurokratyczną nieuchronnością. Formalny wniosek złożono w lutym 1660 roku, gdy Małgorzata miała osiem lat. Ogłoszenie nastąpiło, gdy miała jedenaście lat, kontrakt podpisano, gdy miała dwanaście, a ślub przez pełnomocnika odbył się w Madrycie, gdy miała czternaście. Mężczyzna zastąpił Leopolda przy ołtarzu. Trzy dni później opuściła Hiszpanię i nigdy nie wróciła. Podróż do Wiednia trwała prawie osiem miesięcy. Był to wyczerpujący ciąg oficjalnych przyjęć, bankietów i uroczystych wjazdów. Każde miasto chciało wystawić hiszpańską infantkę jak trofeum. W końcu, w listopadzie 1666 roku, sam Leopold wyruszył jej na spotkanie. Miał dwadzieścia sześć lat, ona piętnaście.
Jeszcze przed przybyciem Małgorzaty, nuncjusz papieski Julio Spinola napisał do Rzymu o otwartej dyskusji w Wiedniu na temat „złego stanu zdrowia” młodej cesarzowej. Obawiano się, że nie przetrwa ona chłodniejszego, bardziej wilgotnego klimatu Europy Środkowej. Nie postawiła jeszcze stopy w mieście, a jej przyszły dwór już kalkulował, jak długo wytrzyma. Ślub 12 grudnia 1666 roku zapoczątkował obchody, które trwały prawie dwa lata. Leopold zlecił budowę teatru plenerowego dla 5000 widzów. Na jej siedemnaste urodziny wystawił operę „Il Pomo d’Oro” – inscenizację stulecia – której wykonanie zajęło dwa dni. W finale Złote Jabłko zostaje wręczone nie Wenus, lecz samej Małgorzacie Teresie. Panna młoda została wpisana do mitologii, ubóstwiona przez propagandę, podczas gdy rzeczywistość jej życia była o wiele bardziej ponura.
