Mąż odszedł pięć lat temu. Samochód zabrał, bo “i tak nie zdasz, kobieto, w twoim wieku”. Prawo jazdy zdałam za drugim razem, mając pięćdziesiąt osiem lat. W maju minęłam go na światłach w Radomiu – stał na przystanku.
Światło zmieniło się na zielone, a ja wciąż trzymałam nogę na hamulcu. Trzy, może cztery sekundy – nie więcej. Ale wystarczyło, żeby zobaczyć jego twarz. Leszek stał na przystanku przy Żeromskiego z plastikową reklamówką w ręku i patrzył gdzieś ponad dachem mojego samochodu, jakby szukał numeru autobusu. Nie zauważył mnie. Za mną ktoś zatrąbił. Wrzuciłam jedynkę i ruszyłam.
Dłonie mi się trzęsły jeszcze przez dwa skrzyżowania. Nie dlatego, że się bałam. Nie dlatego, że cokolwiek do niego czułam. Trzęsły się, bo nagle dotarło do mnie, jak bardzo zmieniło się wszystko – łącznie ze mną.
Pięć lat temu, kiedy Leszek pakował walizki, myślałam, że to koniec mojego świata. Trzydzieści jeden lat małżeństwa. Dwoje dorosłych dzieci. Mieszkanie na Plantach, które razem urządzaliśmy, meblościanka kupiona na raty w dziewięćdziesiątym szóstym, firanki, które sama szydełkowałam. I nagle – nic. Puste wieszaki w szafie. Wgłębienie w poduszce, które jeszcze przez tydzień pachniało jego wodą po goleniu.
Samochód zabrał pierwszego dnia. Srebrną Skodę Fabię, którą kupiliśmy dwa lata wcześniej. Kupiliśmy – znaczy on wybrał, on jeździł, on tankował. Ja siedziałam z boku, bo przez trzydzieści lat nie miałam prawa jazdy.
Nie potrzebowałam. On woził mnie do pracy, do lekarza, do matki na Idalin. Kiedy się spóźniał – czekałam. Kiedy był w złym humorze – jechałam autobusem. Kiedy zaproponowałam kiedyś, że się zapiszę na kurs, roześmiał się.
– Jolka, w twoim wieku? Daj spokój. Ćwiczysz równoległe na parkingu i dostajesz zawału. Jestem od jeżdżenia, ty jesteś od domu.
Byłam od domu. Od rosołu w czwartek, bigosu w niedzielę, prania, prasowania, odbierania wnuków ze szkoły pieszo, bo szkoła blisko, a na dalsze odległości – Leszek. Albo autobus. Trzydzieści jeden lat bez kierownicy, bez kluczyków w torebce, bez wolności, żeby po prostu wsiąść i pojechać.
Kiedy odszedł, pierwsze tygodnie były najgorsze. Nie z tęsknoty – choć i to. Z bezradności. Nagle okazało się, że do Biedronki na Królowej Jadwigi jest piętnaście minut pieszo z pełnymi siatkami. Że do przychodni na Słowackiego trzeba jechać dwoma autobusami. Że na cmentarz do matki w Jedlni-Letnisko bez samochodu to wyprawa na pół dnia.
Córka, Ania, przyjeżdżała co weekend z Warszawy. Syn Bartek dzwonił co wieczór. Oboje mówili to samo – mamo, damy radę, poradzisz sobie. Ale ja widziałam w ich oczach strach. Nie o mnie. O siebie. O to, że teraz to oni będą musieli wozić mnie wszędzie, organizować mi życie, wyręczać w tym, co przez trzydzieści lat robił Leszek.
W październiku, pięć miesięcy po jego odejściu, szłam z zakupami przez park Kościuszki. Padał drobny deszcz, torby ciążyły, bolała mnie lewa ręka. Usiadłam na ławce i patrzyłam na kobietę, która wysiadła z małego białego fiata, otworzyła bagażnik, wyjęła torbę i poszła do sklepu. Nie było w tym nic nadzwyczajnego.
Kobieta mniej więcej w moim wieku, może trochę starsza. Siwiejące włosy, prosta spódnica. Nic specjalnego. Ale ja siedziałam na tej ławce i płakałam, bo ta kobieta miała coś, czego ja nie miałam – nie samochód. Swobodę. Prawo do poruszania się po własnym mieście bez czekania na kogoś.
Następnego dnia zadzwoniłam do ośrodka szkolenia kierowców na Kelles-Krauza. Pani w recepcji zapytała mój wiek. Powiedziałam – pięćdziesiąt siedem. Cisza. Potem uprzejmie – oczywiście, przyjmujemy kursantów w każdym wieku.
Instruktorem był pan Wojciech. Może czterdzieści lat, spokojny jak skała. Nie śmiał się. Nie komentował. Mówił – lustro, kierunkowskaz, ruszaj. Poprawiał – za blisko krawężnika, za szybko na zakręcie, za późno sprawdzasz martwe pole. Ja się trzęsłam. Przez pierwsze trzy jazdy miałam mokre dłonie i suche gardło. Pan Wojciech tylko powtarzał – to jest samochód, pani Jolanto, nie tygrys. On panią słucha, nie pani jego.
Nie zdałam za pierwszym razem. Oblałam na placu – źle ustawiłam się do parkowania równoległego. Egzaminator powiedział – nic się nie stało, proszę spróbować za miesiąc. Bartek dzwonił wieczorem, pytał jak poszło. Powiedziałam – nie zdałam.
– No to zdasz następnym razem – odpowiedział, jakby to było oczywiste.
