„Matka, ty wiesz, co robisz?! Karolina by te dzieci zabiła! Własnego syna topisz przez tę fleję!”
Nie odpowiedziałam. Gdybym się odezwała, głos zacząłby mi drżeć, a Kacperek patrzył na mnie tak, jakby właśnie od mojego głosu zależało, czy ktoś go stąd zabierze. Trzymał kurtkę przy brzuchu i ani na chwilę nie spuszczał wzroku z drzwi. Po raz pierwszy zobaczyłam, jak bardzo ośmioletnie dziecko może bać się własnego ojca.
Nagrania słuchaliśmy w gabinecie oddziałowej. Siedziałam obok pracownicy socjalnej, a naprzeciwko posadzili Tomasza. Od razu zaczął tłumaczyć, że wszedł do mnie tylko na moment, że dzieci były spokojne, że piecem zawsze zajmowała się Karolina, a w ogóle to pożar nie wybuchł z jego winy. Mówił szybko, oburzonym tonem, jakby największą krzywdą było to, że ktoś wreszcie zadaje mu pytania.
„Zostawił pan czwórkę dzieci samych?”, zapytała kobieta.
„Najstarszy ma osiem lat. Byłem przez podwórko”.
„Przez podwórko to nie jest przy łóżeczku dwuletniego dziecka”.
„A matka gdzie była? Czemu wszyscy tylko mnie się czepiają?”
„Matka była w aptece. Mamy paragon i potwierdzenie z monitoringu”.
Tomasz spojrzał na mnie z taką nienawiścią, że pierwszy raz przemknęło mi przez głowę, że Karolina mogła widzieć tę twarz znacznie częściej ode mnie. Ja znałam syna zmęczonego, narzekającego, wracającego z pracy i proszącego o herbatę. Ona znała go wtedy, kiedy nie było nikogo obok. Kiedy nie musiał już grać biednego ojca, który wszystko sam dźwiga.
Karolinę wezwali po godzinie. Wpadła na oddział bez czapki, w starych butach z białymi śladami soli i od progu zapytała: „Co z Mają? Pogorszyło się?” Powiedziano jej, że Maja jest stabilna, a chodzi o nagranie Kacperka. Karolina zatrzymała się w pół kroku i spojrzała najpierw na mnie, potem na drzwi gabinetu, za którymi siedział Tomasz.
„Czyli jednak to nagrał”, powiedziała.
„Wiedziałaś?”, zapytałam.
„Kacper czasem nagrywał, kiedy ojciec darł się w domu. Mówiłam mu, żeby kasował, bo jak Tomasz znajdzie, to się na nim wyżyje”. Objęła się ramionami. „Myślałam, że tego wieczoru telefon został w domu”.
Poczułam, jak robi mi się zimno.
„Dlaczego nikomu nie powiedziałaś?”
Zaśmiała się krótko, bez cienia radości. „Komu? Pani? Mówiłam pani, że on popycha dzieci, że przepija pieniądze, że drzwiczki pieca związał drutem, bo szkoda mu było czasu i pieniędzy na naprawę. A pani odpowiadała: «Nie wymyślaj, mój syn haruje, a ty tylko umiesz narzekać»”.
Chciałam się bronić. Powiedzieć, że widziałam ją pijaną, że widziałam brudne dzieci i że sama też sobie nie radziła. Ale właśnie na tym polegało całe nieszczęście: ona sobie nie radziła, a ja nie ratowałam dzieci. Ja zbierałam każde jej potknięcie, żeby mój syn przy niej wyglądał na porządnego człowieka.
Pracownica wyjaśniła Karolinie, że dzieci i tak nie wrócą teraz od razu do niej. Miał być sprawdzony dom, rozmowy z psychologiem, leczenie, jeśli potwierdzi się problem z alkoholem, i spotkania z dziećmi tylko pod nadzorem. Karolina słuchała w ciszy, nie kłóciła się i nie próbowała udawać, że wszystko jest w porządku. Po chwili powiedziała tylko:
„Niech sprawdzają. Byle ich jemu nie oddawali”.
Tomasz usłyszał to z korytarza i od razu zaczął krzyczeć: „A komu mają oddać? Tobie? Do tej twojej nory? Jedno dziecko już oddałaś, teraz czwórkę chcesz zmarnować?” Karolina pobladła. Ja znałam tę historię wyłącznie z opowieści Tomasza. Mówił, że porzuciła starszą córkę i potem żyła sobie, jakby nic się nie stało.
„To prawda?”, zapytała pracownica.
Karolina usiadła na krześle. „Miałam dziewiętnaście lat. Mieszkałam z facetem, który mnie bił. Moją córkę zabrała ciotka, bo ja wtedy nocowałam, gdzie się dało. Myślałam, że się ogarnę i ją odzyskam, a potem było mi już za wstyd wracać. Wychowała się beze mnie”.
Otarła nos dłonią i dodała:
„Nie będę mówiła, że jestem dobrą matką. Nie jestem. Ale nigdy nie zostawiłam Mai w płonącym domu, żeby iść napić się herbaty”.
Tomasz odwrócił wzrok.
I wtedy zrozumiałam jeszcze jedną straszną rzecz. On nie tylko skłamał w sprawie pożaru. Przez dziesięć lat karmił mnie przeszłością Karoliny, żeby każde jej słowo od początku brzmiało brudno i niewiarygodnie. Kiedy tylko próbowała powiedzieć coś o nim, ja od razu przypominałam sobie córkę, którą kiedyś zostawiła, i kończyłam rozmowę.
Tego dnia dzieci nie oddano nikomu. Kacperek i Olek zostali jeszcze kilka dni na oddziale, Zosię przewieziono bliżej nich, żeby nie była sama, a Maja nadal leżała osobno. Powiedziano mi wprost, że jeśli mój dom przejdzie kontrolę i Tomasz nie będzie miał do niego wstępu, dzieci mogą tymczasowo zamieszkać u mnie. Patrzyłam na pracownicę i czułam, jak pod stopami brakuje mi podłogi.
„Cała czwórka?”, zapytałam.
„Jeśli jest pani gotowa drugi raz nie osłaniać syna”.
Skinęłam głową, choć miałam ochotę zapaść się pod ziemię.
Następnego dnia pojechaliśmy do domu Tomasza i Karoliny na obrzeżach Radomia. Drzwi wejściowe otworzyły się dopiero za drugim razem, bo zamek się zacinał, a na dole ktoś podparł je małym dziecięcym kaloszem. W środku było zimno, a w kuchni drzwiczki pieca trzymały się na kawałku drutu. Wokół rozsypał się czarny miał, przy ścianie stał jeden taboret, a na nim emaliowana miska z zaschniętą kaszą.
„Gdzie dzieci zwykle jadły?”, zapytała pracownica.
Wskazałam stół, ale sama usłyszałam, jak niepewnie to zabrzmiało.
W pokoju stało szerokie łóżko i mały zapadnięty tapczanik. Na łóżku leżały trzy dziecięce kołdry, jedna na drugiej. Pracownica zapytała, dlaczego tyle kołder leży w jednym miejscu. Nie wiedziałam. Odpowiedź przyniósł dopiero Kacperek, kiedy psycholożka rozmawiała z nim bez nas.
Dzieci spały razem, bo w domu było zimno. Maję kładli pośrodku, żeby nie marzła. Kacperek spał od brzegu i czasami nie zasypiał całą noc, bo bał się, że piec znowu zacznie dymić. Powiedziano mi to nie po to, żeby mnie dobić, tylko żeby ustalić, jak długo dzieci tak żyły, ale ja i bez dat znałam odpowiedź: wystarczająco długo, żeby ośmiolatek przywykł czuwać zamiast ojca.
W szufladzie obok łóżka znaleźli zeszyt Kacperka. Pomiędzy kartkami leżała wiadomość od wychowawczyni: „Kacper znowu przyszedł bez śniadania i oddał swoją kanapkę młodszej siostrze w przedszkolu. Proszę o pilny kontakt”. Kartka była sprzed trzech tygodni. Trzymałam ją w dłoniach i przypominałam sobie, jak mniej więcej wtedy przyniosłam dzieciom paczkę ciastek.
Tomasz wyszedł na ganek, zabrał paczkę i powiedział: „Nie rozpieszczaj ich, bo potem normalnego jedzenia nie chcą jeść”. Ja nawet się wtedy uśmiechnęłam. Pomyślałam, że dobrze pilnuje dzieci i je wychowuje. Dopiero teraz dotarło do mnie, że mogły nawet tych ciastek nie dostać.
Do szpitala wróciłam z kartką schowaną w torebce. Kacperek zapytał, czy znalazłam w domu jego mały samochodzik. Powiedziałam, że nie widziałam, ale jeszcze poszukam. Kiwnął głową i zaraz zapytał: „A Maja dzisiaj coś jadła?”
Nie zapytał o siebie. Nie zapytał, kiedy go wypiszą. Zapytał o Maję.
Wyszłam na korytarz i zamknęłam się w toalecie. Płakałam brzydko, głośno, z twarzą zakrytą rękami. Wstydziłam się nawet tego płaczu, bo przecież on niczego nie naprawiał. Nie cofał telefonu, którego nie odebrałam, podpisu, który złożyłam, ani wszystkich lat, kiedy wybierałam dorosłego mężczyznę zamiast głodnych dzieci.
